Kwijtschelden helpt. Maar hoe?

Hoe zorg je dat mensen met diepe schulden hun leven weer kunnen oppakken? Een Leeuwarder pilot, waarin honderd huishoudens dankzij een fonds hun schulden krijgen kwijtgescholden, biedt hopelijk een nieuwe oplossing. Een brainstorm zette de gedachten vast op scherp.

Op een grijze 25 januari kwamen in De Oude Ambachtsschool (DOAS) aan de Cornelis Trooststtraat ervaringsdeskundigen en allerlei professionals – van onder meer gemeente en NHL Stenden tot Kredietbank Nederland en Humanitas - bij elkaar om te onderzoeken hoe die proef eruit zou moeten zien.

Eigen schuld?

Niet alleen financiële nood, maar ook schaamte bij mensen met schulden maken het tot een moeilijk probleem om op te lossen, vindt Nanne de Jong. Hij is een van de drie initiatiefnemers van Leeuwarden Schuldenvrij, dat met het idee voor de pilot kwam. ,,In de publieke opinie is het beeld nog altijd: schulden, daar ben je zelf schuld aan. En daarom is de aanname nog altijd te vaak: als iemand met schulden zijn gedrag leert veranderen en met geld om te gaan, is dat de oplossing.”

Dat beeld klopt niet, vindt De Jong. ,,veel mensen zijn buiten hun schuld in de schulden terechtgekomen. Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een scheiding of een terugval in inkomen, is vaak al genoeg”. Natuurlijk heeft de toeslagenaffaire het bewustzijn wel vergroot dat je echt geen gat in je hand hoeft te hebben om in de schulden te belanden. ,,Het kan echt iedereen overkomen”, merkte Treske Heere van de Dreamfabryk op.

Met schulden staat je leven stil

Voor degenen die in de schulden zitten, zijn de gevolgen vaak enorm. Zolang je schulden hebt, staat je leven stil, vertelde een ervaringsdeskundige. ,,Toen ik uit de schuldenregeling kwam, begon mijn leven weer.” Dat betekent niet dat dan alle problemen zijn opgelost, vertelde een ander: ,,Je hebt nog je BKR-registratie. Dus kun je niet zomaar een bankrekening openen, of een abonnement afsluiten.”

Wat wél duidelijk is: verlos iemand van de stress waarmee zware schulden je opzadelen, en die persoon is meteen veel beter in staat zijn of haar leven in eigen hand te nemen. ,,Haal de stress eruit, en mensen hebben wel degelijk een idee hoe ze verder moeten”, vertelt Nanne de Jong. ,,Dat vermogen wordt zwaar onderschat.”

Hulp in plaats van schuldhulp

Maar hoe scheld je schulden kwijt? Veel mensen zitten drie jaar in een schuldentraject, maar krijgen vaak niet meer dan 10-15 procent van hun schulden afgelost. Schuldeisers nemen daar in de praktijk vaak genoegen mee. Een schuldenfonds dat die 10-15 procent van alle schulden overneemt, kan veel huishoudens enorm ontlasten. Die huishoudens hebben vaak al genoeg behoefte aan een hulpverlener. ,,Maar dan is het een hulpverlener en geen schuldhulpverlener”, zegt De Jong. ,,Je haalt het uit het financiële.”

Vandaar het voorstel van Leeuwarden Schuldenvrij – naast De Jong zijn Alef Dekker en Piet Meerdink initiatiefnemer: begin een pilot met honderd huishoudens om ervaring op te doen, en kijk hoe je later veel meer mensen in Leeuwarden kunt helpen. Goed nieuws is er al: een dag na de brainstorm, op 26 januari. ging de gemeenteraad akkoord met de pilot.

 

Praktische problemen zijn er daarbij nog genoeg. Schuldeisers zullen natuurlijk wel akkoord gaan met een regeling waar ze het grootste deel van hun geld niet zullen zien. ,,Je kunt anders in een wettelijk traject komen, dus onder de rechter”, zegt Peter de Winter van Kredietbank Nederland. Dat hiaat moet wel gedicht worden, vindt hij. ,,Wij zijn het wel eens, maar de schuldeisers zitten hier niet aan tafel.”

Nanne de Jong heet iedereen welkom met een enthousiaste intro

,,Haal de stress eruit, en mensen hebben wel degelijk een idee hoe ze verder moeten”, vertelt Nanne de Jong. ,,Dat vermogen wordt zwaar onderschat.”

,,Je moet kijken naar waar je een doorbraak kunt bereiken”, vindt Treske Heere.

,,Je moet kijken naar waar je een doorbraak kunt bereiken”, vindt Treske Heere.

Maar wanneer is de pilot dan een succes, vraagt De Winter aan een ervaringsdeskundige: ,,Als het geen pilot meer is en de kwijtschelding in gemeentebreed wordt ingevoerd”, reageert hij.

Maar wanneer is de pilot dan een succes, vraagt De Winter aan een ervaringsdeskundige: ,,Als het geen pilot meer is en de kwijtschelding in gemeentebreed wordt ingevoerd”, reageert hij.

Nu doen, maar ook denken

Praten is misschien goed, maar je zult ook in de praktijk moeten uitvinden hoe een kwijtschelding wél kan werken, vinden veel aanwezigen. ,,Je moet kijken naar waar je een doorbraak kunt bereiken”, vindt Treske Heere. ,,Vaak is heel veel mogelijk.” Ook Ellen de Bruin (NHL Stenden) vindt het belangrijk om snel aan de slag te gaan. ,,We zullen het anders moeten doen.” Zoek naar ruimte om regels anders toe te passen. Let erop dat je mensen met schulden respectvol benadert. En wees je ervan bewust van wat armoede aanricht die van generatie op generatie overspringt, zegt De Bruin: ,,Dat is heel schadelijk”.

We moeten aan de slag, maar tegelijk ook nadenken over hoe we wettelijke en technische obstakels uit de weg kunnen ruimen, vindt ook Marcel Endendijk van de gemeente: ,,Denken én doen.” Afspraak is om op korte termijn (twee weken) opnieuw bij elkaar te komen.

Maar wanneer is de pilot dan een succes, vraagt De Winter aan een ervaringsdeskundige: ,,Als het geen pilot meer is en de kwijtschelding in gemeentebreed wordt ingevoerd”, reageert hij.

CONTOUREN PILOT #SCHULDENVRIJLWD

In de notitie ‘Schuldenvrij Leeuwarden, door een radicale aanpak!’ heeft de initiatiefgroep #SchuldenvrijLWD globaal aangegeven hoe een pilot in Leeuwarden er uit kan zien. Ze kozen er voor om de pilot na besluitvorming door de gemeente verder handen en voeten te – laten - geven. “Van een driemans-voorstel naar een projectplan van partners”, zo hadden ze dat voorgesteld.

In de vele gesprekken over het initiatief kregen ze echter de terugkerende vraag om eerder concreter te worden over de pilot. Dat hebben ze in deze notitie gedaan door ideeën te schetsen over de invulling van de pilot. Daarmee willen ze een bijdrage leveren voor de komende samenwerking tussen de bij de pilot betrokken partners.

In deze notitie hebben ze 6 kernonderdelen van de pilot uitgewerkt:

  1. Bij welke schuldsituaties kan volledige kwijtschelding toegepast worden?
  2. Hoe werkt de overname van schulden door een lokaal fonds?
  3. Wat voor begeleiding wordt geboden om perspectief te geven en niet weer in schulden te belanden?
  4. Hoe kan de projectorganisatie er uit zien?
  5. Welke vorm van onderzoek kan worden ingezet om de resultaten van de pilot te toetsen?
  6. Wat zijn de kosten van de pilot?

 

Klik hier voor de CONTOUREN pilot #SCHULDENVRIJLWD

 

Via onderstaande button kom je op gerelateerde nieuwsitems over dit thema

NIEUWS