Lef, leren en lanceren

Moedige Dialoog is kapstok en hefboom tegelijk
Financieel Fit Den Helder: nu eerst een Financieel Fitteam optuigen, daarna netwerk en activiteitenpalet verbreden

Vergeleken met veel andere Moedige Dialoognetwerken heeft Financieel Fit Den Helder een eigenzinnige geschiedenis. Kwartiermaker Lizzy van der Kooij: ‘Vanuit de non-profitorganisatie ZONH deed ik voor de huisartsen in de kop van Noord-Holland een opdracht over samenwerking met gemeenten. Tegelijkertijd was er een initiatief van de Rabobank in Den Helder om met lokale organisaties, waaronder de huisartsen, te sparren over gezamenlijke acties rond armoede en schulden.’

De situatie rond geldstress is in deze regio inderdaad nijpend. ‘Den Helder staat in de top-5 van gemeenten wat betreft het aantal mensen dat leeft onder de armoedegrens. Hoe dat komt? Dat zie je vaker langs de landsgrenzen: de werkgelegenheid en het voorzieningenniveau lopen terug.’

Eerste ambitie: vroegsignalering van schulden
Na twee verkennende bijeenkomsten met bestuurders van uiteenlopende instellingen en organisaties werd een ontwerpteam gevormd, dat enkele maanden wekelijks bijeenkwam. Op 11 juli presenteerde dat team het voorstel voor een netwerkorganisatie onder de vleugels van Moedige Dialoog. Met als eerste beoogde wapenfeit: een team starten dat vroeg aan de slag gaat met signalen over betalingsachterstanden. ‘Op die bijeenkomst ben ik bovendien gevraagd als kwartiermaker.’

Daarna ging het snel. ‘Binnen een week hebben we samenwerkingsafspraken op papier gezet. En na de zomer ben ik meteen aan de slag gegaan met de oprichtingsvergadering en de bemensing van dat preventieve team.’

Kernteam als motor
Op 19 september volgde de oprichtingsbijeenkomst Financieel Fit Den Helder. ‘Want dat is de naam die we hebben gekozen. In de bestuurlijke initiatiefgroep zitten onder anderen de wethouder en de directievoorzitter van de Rabobank. En er is een kernteam dat fungeert als motor; met daarin de strategisch beleidsadviseur van de gemeente en de manager Vermogensmanagent van de Rabobank.’

Twaalf organisaties doen mee. Naast de gemeente en de Rabobank zijn dat:

Signaalgestuurd
De samenstelling van het Fitteam is rond. ‘Met professionals vanuit respectievelijk de Rabobank, de gemeente, GGD, en Omring. Dus met zowel financiële en maatschappelijke expertise. Het team opereert achter de schermen en werkt signaalgestuurd, geïnspireerd op de Vroeg Eropaf-teams. We beginnen klein en starten met de signalen die we vanuit de organisaties al hebben. Op termijn gaan we werken met een speciale webapplicatie die meldingen van betalingsachterstanden combineert, vanuit bijvoorbeeld woningbouwcorporaties en zorgverzekeraars.’

Als kwartiermaker werd Lizzy ook uitgenodigd voor de summerschool van Moedige Dialoog; een vuurdoop en een sprong in het diepe tegelijk. ‘De andere deelnemers zijn al langer bezig. Het oefenen van een pitch was boeiend: hoe verwoord je de thema’s en uitdagingen van Moedige Dialoog? Hoe positioneer je dat wat je aan het doen bent?’

Kapstok en hefboom
De meerwaarde van Moedige Dialoog voor Financieel Fit Den Helder is vooral de kapstokfunctie ervan. Lizzy van der Kooij. ‘Daar kun je de verschillende initiatieven aan ophangen. En we willen niet opnieuw het wiel uitvinden, dus een landelijke structuur met veel ervaring is heel waardevol. Bovendien kan Moedige Dialoog werken als landelijke hefboom om “systeemfouten” op nationaal niveau aan te pakken. De schuldenindustrie bijvoorbeeld.’

Wat de summerschool haar ook heeft opgeleverd is de mogelijkheid tot sparren met andere kwartiermakers. ‘Heel nuttig. Anderzijds heb ik wel teruggegeven dat nog duidelijker mag worden wat aanhaken bij Moedige Dialoog lokáál betekent. Welke vrijheid heb je om dingen op je eigen manier te doen? Hoe kunnen we onze Helderse identiteit overeind houden?’

Hoe verder?
‘We willen nu met de twaalf organisaties van het eerste uur het Fitteam stevig in de steigers zetten. Daarna kijken welke nieuwe initiatieven we kunnen ontplooien, bijvoorbeeld als het gaat om de rol van de werkgevers en vrijwilligers. Maar we werken sowieso vanuit de netwerkgedachte, samenwerking is nodig om het verschil te maken.’
  

                                                                                                                  

 

Arnhemse Dialoog wil scheur in de samenleving repareren: ‘Niets is onmogelijk’

‘Met een paar kwartiermakers onderzoeken we wat wij het lokale bedrijfsleven kunnen bieden voor hun werknemers met schulden. 80% van de bedrijven blijkt bereid hen bij te staan. De wil is er, maar vaak weten werkgevers niet hoe ze het kunnen aankaarten bij die werknemers; dan komen ze pas in actie bij loonbeslag. Veel werkgevers zitten te springen om informatie, trainingen en samenwerking met experts in de schuldhulpverlening.’

Aldus Desirée Kuipers, kwartiermaker bij de Arnhemse Dialoog. Dat onderzoek vloeide voort uit de summerschool van Moedige Dialoog. Die driedaagse was bedoeld voor kwartiermakers van kersverse netwerken, maar ook Desirée werd uitgenodigd. Sinds april van dit jaar is ze namelijk terug van weggeweest. ‘Ik heb jarenlang gewerkt voor de Rabobank, laatstelijk in Arnhem. In 2016 besloten we om iets te gaan doen met wat we bijna dagelijks tegenkwamen in de spreekkamer, want als mensen met geldstress bij ons belanden is het eigenlijk al te laat. We wilden eerder met hen in gesprek komen.’

Armoede verscheurt de samenleving
Wat bleek? ‘Arnhem telt al ruim 130 initiatieven rond (het voorkomen van) schuldhulpverlening. Geen wonder, want Arnhem staat stevig op de vierde plek van gemeenten met grote armoede. Het is een rode draad in de stadsgeschiedenis. Daarom zijn we met een aantal organisaties om de tafel gaan zitten. En iedereen had behoefte aan samenwerking.’
Dat leidde uiteindelijk tot de Arnhemse Dialoog. Met aanvankelijk een kernteam van zes organisaties: de Rabobank, de gemeente Arnhem Rabobank, Alliander, Delta Lloyd, Rijnstad (sociaal werk) en de Arnhemse Uitdaging (bedrijvennetwerk).

Groep arme werkenden groeit onrustbarend
Echter: Desirée was ondertussen voor zichzelf begonnen, als loopbaan- en verandercoach. ‘In die tijd heb ik in mijn woonplaats Wageningen de Wageningse Uitdaging opgezet. Maar begin dit jaar werd ik benaderd door mijn oude directeur bij de Rabobank of ik kwartiermaker wilde worden bij de Arnhemse Dialoog. De toenmalige kwartiermaker Bianca Hutten had het Arnhemse A&S-netwerk in kaart gebracht, een website gemaakt en Schuldhulpmaatjes opgezet. Nu was het hoog tijd om het lokale bedrijfsleven aan te haken.
Dat werd mijn opdracht. Daadkracht vanuit bedrijfsleven verbinden met kennis en kunde binnen het sociaal domein. En twee: werkgevers doen inzien dat ook zij mensen in dienst hebben met financiële problemen en dat ze daar een rol in hebben. Stijgende armoede onder werkenden is echt een nijpend probleem. 5% van hen heeft structurele schulden, vooral in zorg en welzijn, schoonmaak, horeca, bouw, uitzendbranche en onder zzp’ers.’

Kernteam uitbreiden
Desirées eerste doel is de kerngroep van de Arnhemse Dialoog uitbreiden. ‘Er komt iemand bij van Scalabor, het arbeidsontwikkelbedrijf voor Midden-Gelderland. Verder een communicatieprofessional en een ervaringsdeskundige. En ik had net een gesprek met het RijnIJssel College. Ook zij gaan meedoen, onder meer vanwege de groeiende geldproblemen bij studenten. Dat hoorde ik ook bij ArtEZ; ze hebben veel kunstopleidingen en 80% van hun alumni wordt zzp’er. Sowieso beginnen veel afgestudeerden hun werkende leven met een schuld van soms wel € 35.000. Vind dan maar eens een huis.’

Concrete doelen:

  • ‘voor het eind van het jaar is de kerngroep op volle kracht
  • hebben we een aantal grote bedrijven aan ons gebonden,
  • en vinden we podia voor de boodschap van Arnhemse Dialoog’

Om met dat laatste te beginnen: ‘Ik was bij De Nieuwe Arbeid, een platform voor HR-professionals van pakweg tachtig bedrijven. We onderzoeken of we samen iets kunnen doen, denk aan een instructieve bijeenkomst over hoe je omgaat met werknemers met schulden.’

Handig voor dergelijke initiatieven is straks de toolbox die Desirée samen met haar onderzoeksgroepje ontwikkelt. ‘Met drie pakketten voor werkgevers. Een “Bewustwordingspakket” dat hen helpt om de ernst van de geldproblemen onder werknemers in kaart te brengen. Het tweede pakket is een staalkaart van instrumenten om daar wat aan te doen. En tot slot een maatwerkpakket voor specifieke wensen. Ze kunnen die pakketten dan afnemen bij Moedige Dialoog.’

Dankzij de landelijke contacten kun je lokaal meer teweegbrengen, is Desirées ervaring. ‘Het thema armoede staat nu goed op de kaart. En we gaan er echt wat aan doen. Sommigen noemen me naïef maar ik ben heel optimistisch. Niks is onmogelijk.’